Ενότητα Πολιτισμοί
Η Γη των Χίμπα
Δυστυχώς πάρα πολλές πληροφορίες για το μακρινό παρελθόν και την ιστορία της φυλής δεν υπάρχουν. Το μόνο γνωστό είναι ότι περιπου πριν απο 150 χρόνια οι πρώτοι Χίμπα έφτασαν για πρώτη φορά εδώ στην Ναμίμπια προερχόμενοι από την Αγκόλα. Ύστερα από ατελείωτες ώρες ταξιδιού και όχι κάτω από τις καλύτερες συνθήκες και ύστερα από αρκετές δοκιμασίες φτάνουμε και εμείς σε μια μικρή και αδιάφορη κατά τα άλλα πόλη την Ρουακάνα. Είναι μεσημέρι η ζέστη σε τρελά κέφια έχει ξεπεράσει τους 45 βαθμούς Κελσίου και αποφασίζουμε να δροσιστούμε λίγο και να ξεκουραστούμε σε ένα μικρό υποτυπώδες μπαράκι της μικρής πόλης. Άλλωστε είναι και το μόνο που δείχνει να αντιστέκεται στην ζέστη και στην σκόνη που κυριαρχεί παντού καθώς ο λίβας που φυσά κάνει αρκετά έντονη την παρουσία του. Ευκαιρία κιόλας να πάρουμε και περισσότερες πληροφορίες για το που και πως θα συναντήσουμε τους Χίμπα. Δυστυχώς, οι δυο τρεις πελάτες του μικρού μπαρ δεν καταλαβαίνουν λέξη αγγλικά και ούτε φαίνεται να πολύ νοιάζονται για τους δυο τρελούς τουρίστες που με διάφορα νοήματα προσπαθούν μήπως και βγάλουν κάποια άκρη. Αποφασίζουμε να εγκαταλείψουμε την μάταιη προσπάθεια και να απολαύσουμε τουλάχιστον το παγωμένο αναψυκτικό μας. Έχοντας την θεά τύχη με το μέρος μας, φεύγοντας από το μαγαζί και σταματώντας λίγο πιο κάτω σε ένα βενζινάδικο για να εφοδιαστούμε με έξτρα καύσιμα ,γιατί στις περιοχές αυτές το νερό και τα καύσιμα είναι τα μόνα που πρέπει να προσέχεις σχεδόν πιο πολύ και από τα μάτια σου, ένας κοντός ξερακιανός νεαρός με πολύ αστεία γυαλιά ηλίου μας πλησιάζει και με πολύ σπαστά και αρκετά διασκεδαστικά αγγλικά, λόγο της ιδιαίτερης προφοράς του, μας παρακαλεί αν μπορούμε να τον πάρουμε μαζί μας μέχρι το επόμενο μικρό χωριουδάκι. Αποφασίζουμε να τον πάρουμε μαζί μας , κάτι που δεν το συνηθίζουμε γιατί ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να σου προκύψει, κι όμως να που ο άνθρωπος αυτός αποδεικνύεται ο άνθρωπος μας. Ξέρει να μας οδηγήσει στους Χίμπα και όχι μόνο, είναι κάτι σαν κολλητός τους. Το χαμόγελο και η αισιοδοξία επιστρέφουν στα πρόσωπα μας και αψηφώντας την ζέστη και την κούραση του ζητάμε να μας πάει αμέσως στο χωριό τους. Ο Τσάκα, έτσι είναι το όνομα του νεαρού, μας προτείνει πως πρέπει πρώτα να του εξηγήσουμε τι ακριβώς θέλουμε. Του λέμε πως θα θέλαμε να γνωρίσουμε από κοντά τους ανθρώπους αυτούς, να τους φωτογραφίσουμε και να περάσουμε κάποιες ώρες, όσες κρίνουν αυτοί, μαζί τους. Ο Τσάκα , δεν ανήκει στους Χίμπα, αλλά σε μια άλλη φυλή τους Χερέρο που μιλούν την ιδία περίπου γλώσσα με τους Χίμπα. Αξιοσημείωτα περίεργο είναι ότι η γλώσσα των Χίμπα είναι μόνο προφορική, δεν υπάρχει γραπτή. Δεν υπάρχουν ούτε σύμβολα, ούτε αλφάβητο, μεταδίδεται από γενιά σε γενιά μόνο με τον προφορικό λόγο. Μας συμβουλεύει λοιπόν πως θα πρέπει να αγοράσουμε κάποιες προμήθειες πριν την επίσκεψη μας, όπως 2- 3 σακιά αλεύρι, ζάχαρη αλάτι και καπνό. Στην αντιπρόταση μας να τους δώσουμε καλύτερα χρήματα ώστε να αγοράσουν ότι χρειάζονται, ο Τσάκα μας ενημερώνει ότι οι Χίμπα δεν έχουν ανάγκη τα χρήματα και ούτε τα χρησιμοποιούν. Η ανταλλαγή προϊόντων είναι ο τρόπος συναλλαγής τους. Το πρώτο σοκ είναι αρκετά έντονο, γιατί σκέφτομαι πως ακόμα υπάρχουν άνθρωποι που δεν νοιάζονται για τα χρήματα την στιγμή που άλλοι μπορούν με ευκολία να σε σκοτώσουν για λίγα μόλις ευρώ. Απίστευτο μεν πραγματικό δε. Βέβαια στην συνάντηση μας αργότερα με τους Χίμπα θα καταλάβουμε ότι η απλότητα του τρόπου ζωής που έχουν επιλέξει δικαιολογεί την απουσία χρημάτων.
Με τις προμήθειες φορτωμένες στο τζιπ, πανέτοιμοι ξεκινάμε με τον φίλο μας να βρεθούμε κοντά στο όνειρο μας. Το μέρος όπου βρίσκονται οι Χίμπα αυτό το διάστημα δεν απέχει και πολλά χιλιόμετρα από την πόλη Ρουακάνα που βρισκόμαστε. Η διαδρομή βέβαια γίνεται μέσα από χωματόδρομους και μονοπάτια που σε πολλά σημεία διακλαδίζονται χωρίς να ξέρεις ποιο από όλα να ακολουθήσεις. Χωρίς τον Τσάκα, νομίζω πως απλά θα γυρίζαμε γύρω γύρω όλη την μέρα. Στην συζήτηση μας, μας αναφέρει πως όταν φτάσουμε θα πρέπει πρώτα αυτός να έρθει σε επαφή μαζί τους και αν το επιτρέψουν τότε θα πλησιάσουμε και εμείς. Επίσης θα πρέπει εκείνοι να αποφασίσουν αν θα δεχτούν να τους φωτογραφίσουμε και πόσες φωτογραφίες θα βγάλουμε. Ενστικτωδώς νιώθω πως δεν θα υπάρξει κανένα πρόβλημα και ότι θα είμαστε καλοδεχούμενοι. Επιτέλους από τις σκέψεις μου με διακόπτει η τσιριχτή όλο ενθουσιασμό φωνή του Τσάκα ότι φτάσαμε. Κατεβαίνει και σε λίγο χαμογελαστός επιστρέφει προτείνοντας μας να τον βοηθήσουμε για να μεταφέρουμε και να παραδώσουμε τις προμήθειες. Το τοπίο είναι τόσο γαλήνιο και οι γυναικείες σιλουέτες που αρχίζουν να γίνονται πιο ξεκάθαρες όσο πλησιάζουμε μας αφήνουν πραγματικά μαγεμένους. Είχα διαβάσει ότι είναι πάρα πολύ όμορφες γυναίκες, αλλά στην πραγματικότητα πρόκειται για εντυπωσιακά όμορφες και με ιδιαιτέρα χαρακτηριστικά γυναίκες. Γενικά η φυλή των Χίμπα, άντρες, γυναίκες και παΐδια είναι όμορφοι και καλοσχηματισμένοι. Βέβαια βασίλισσες της ομορφιάς και μάλιστα αδιαμφισβήτητα είναι οι γυναίκες. Διαθέτουν μια ιδιαίτερη, ανεξήγητη γοητεία και ειλικρινά είναι δύσκολο να πάρεις τα μάτια σου από πάνω τους. Οι γυναίκες είναι ψιλόλιγνες, γυμνόστηθες και φορούν κόντες φούστες από δέρμα κατσίκας. Το περπάτημα τους και γενικότερα οι κινήσεις τους διέπονται από ιδιαίτερη χάρη. Εκείνο που τις κάνει να ξεχωρίζουν και να εντυπωσιάζουν πραγματικά είναι το κοκκινωπό χρώμα που έχουν από την κορυφή ως τα νύχια. Οι γυναίκες Χίμπα δίνουν πάρα πολύ μεγάλη έμφαση στην εξωτερική τους εμφάνιση. Το κοκκινωπό αυτό χρώμα που τις διακρίνει οφείλεται σε ένα είδος πολτού που χρησιμοποιούν καθημερινά και το όποιο παρασκευάζουν οι ίδιες. Ο πολτός αυτός αποτελείται από ένα είδος κόκκινου άργιλου που σκάβουν σε αρκετό βάθος για να τον βγάλουν και σε κάποιες περιοχές που γνωρίζουν μόνον αυτές, τον αναμειγνύουν με βούτυρο από το γάλα της αγελάδας, προσθέτοντας κάποια αρωματικά και ελάχιστο νερό. Το μίγμα αυτό τοποθετείται σε 2 μικρά στρόγγυλα δοχεία κατασκευασμένα επίσης από δέρμα αγελάδας και κάθε γυναίκα Χίμπα έχει έτσι το δικό της πολύτιμο καλλυντικό. Εκτός όμως από λόγους καλαισθησίας, το καλλυντικό αυτό είναι επίσης ότι καλύτερο για την ενυδάτωση και την προστασία του δέρματος τους, αφού το κλίμα στις περιοχές που ζουν οι Χίμπα είναι πολύ ξηρό και ζεστό, και το περιβάλλον γεμάτο σκόνη. Το σοκαριστικό είναι ότι οι γυναίκες Χίμπα δεν κάνουν ποτέ μπάνιο στην ζωή τους και παρόλο τις αντίξοες συνθήκες δεν μυρίζουν καθόλου άσχημα όσο κοντά και να τις πλησιάσεις χάρη στο μείγμα που χρησιμοποιούν καθ’ όλη την διάρκεια της μέρας. Οι γυναίκες είναι πολύ υπερήφανες για την εμφάνιση τους και αρέσκονται ιδιαίτερα στα κοσμήματα πολλά από τα οποία είναι κατασκευασμένα από κοχύλια , από σίδερο και από χαλκό. Περνούν γύρω στις 3 ώρες κάθε μέρα προετοιμάζοντας την εμφάνιση τους. Επίσης στα πόδια τους φορούν σιδερένια κοσμήματα που ξεκινούν από τον αστράγαλο μέχρι πιο κάτω από τα γόνατα τους, τα οποία είναι αρκετά βαριά και αυτό συμβάλλει στο να γίνονται πιο ανθεκτικές οι αρθρώσεις τους, καθώς περπατούν καθημερινά πολλά χιλιόμετρα και σε όλη την διάρκεια της ζωής τους.
Οι Χίμπα ζουν εκτρέφοντας κατσίκες και βοοειδή. Όσο υπάρχει τροφή για τα ζώα τους μένουν σε ένα μέρος, έπειτα είναι αναγκασμένοι να ακολουθούν τα ζώα, όπου αυτά μπορούν να βρουν χόρτο ικανό για να τα θρέψει. Το 1980 μια φοβερή περίοδος ξηρασίας είχε σαν αποτέλεσμα το 90% των ζώων τους να πεθάνει και οι Χίμπα να βρεθούν σε απελπιστική κατάσταση κινδυνεύοντας να εξαφανιστούν και οι ίδιοι. Σιγά σιγά όμως και με επίμονες προσπάθειες μιας δεκαετίας περίπου κατάφεραν να ξανασταθούν στα πόδια τους και να βγουν νικητές από την σκληρή δοκιμασία. Είναι ειρηνικοί, φιλήσυχοι άνθρωποι καθόλου πολεμοχαρείς, και γενικά απεχθάνονται την βία σε όποια της μορφή. Προτιμούν να λύνουν τις όποιες διαφορές τους με ειρηνικό τρόπο. Έχουν μεγάλο σεβασμό για το περιβάλλον καθώς έχουν καταλάβει ότι η ύπαρξη τους είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτήν.
Για τους Χίμπα η οικογένεια παίζει πρωτεύοντα ρόλο και προσπαθούν πάρα πολύ να κρατήσουν τα ήθη και τα έθιμα τους αντιστεκόμενοι στους πειρασμούς του πολιτισμένου κόσμου. Οι γάμοι με άλλες φυλές ή όποιον δεν ανήκει στην φυλή τους δεν επιτρέπεται και στο θέμα αυτό είναι πάρα πολύ αυστηροί. Ο πατέρας του νεαρού είναι εκείνος που θα αποφασίσει και θα διαλέξει ποια είναι η κατάλληλη γυναίκα για τον γιο του. Ακόμα και αν ο νέος αγάπα κάποια άλλη κοπέλα είναι υποχρεωμένος να σεβαστεί και να δεχτεί την απόφαση του πατέρα του. Οι Χίμπα παντρεύονται από πολύ μικρή ηλικία και ο άντρας μπορεί να είναι παντρεμένος με δυο ή και τρεις γυναίκες ταυτόχρονα χωρίς να υπάρχει κανένα πρόβλημα. Η πρώτη γυναίκα είναι η γυναίκα που έχει την μεγαλύτερη εξουσία. Αυτό βέβαια εξαρτάται από το πόσο πλούσιος είναι, γιατί ο πλούτος για τους Χίμπα σημαίνει πόσα πολλά ζώα διαθέτει. Αφού λοιπόν ο πατέρας αποφασίσει από ποια οικογένεια θα είναι η νύφη του μαζί με τον γιο του και με αρκετά ζώα, σαν δώρα προς την οικογένεια της νύφης ζητούν το χέρι της και έτσι απλά χωρίς κάποια ιδιαίτερη τελετή ξεκινά το μεγάλο ξεφάντωμα, με χορό και φαγητό, η διάρκεια του οποίου καθορίζεται από τον αριθμό των ζώων που θα σφάξουν για να υπάρχει αρκετό φαγητό για αρκετό γλέντι. Όσο περισσότερο φαγητό υπάρχει τόσες περισσότερες και οι μέρες της χαράς. Οι νιόπαντροι μένουν συνήθως κοντά στον πατέρα του γαμπρού φτιάχνοντας την δική τους καλύβα σε κωνικό σχήμα. Η φωτιά για τους Χίμπα θεωρείται ιερή και φέρνει καλή τύχη τόσο στην οικογένεια όσο και στα ζώα τους. Έτσι κάθε μέρα μετά την δύση του ηλίου, στο κέντρο της λιτής καλύβας ο πατέρας θα ανάψει την ιερή φωτιά η οποία θα πρέπει να παραμείνει αναμμένη μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες. Γενικά είναι άνθρωποι που απολαμβάνουν την κάθε μέρα ,την κάθε στιγμή και έχουν συνειδητοποιήσει ότι όσο πιο απλά περνάς την ζωή σου τόσο πιο χαλαρός και ίσως και πιο ευτυχισμένος να είσαι. Βασίζονται στη φύση και δεν έχουν ανάγκη αλλά υλικά αγαθά και ούτε επιδιώκουν την απόκτηση τους. Αν και έρχονται σε επαφή με τον πολιτισμό, καθώς αρκετοί τουρίστες φτάνουν ως εδώ κάθε χρόνο για να τους συναντήσουν, παρόλα αυτά πολλές φορές το ταξίδι τους δεν έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Οι Χίμπα είναι μεν φιλικοί και καλόκαρδοι είναι όμως και αρκετά δύσπιστοι, είναι σαν να γνωρίζουν το Φοβού τους Δαναούς και Δώρα Φέροντας. Ποτέ δεν έρχονται σε άμεση επαφή με τους τουρίστες ,αν δεν υπάρχει κάποιος ενδιάμεσος, κάποιος που να έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη τους και να νιώθουν ότι θα προσπαθήσει να τους προστατέψει.
Η κυβέρνηση της Ναμίμπια έχει στήσει στην περιοχή κάποια υποτυπώδη σχολεία όπου θα μπορούσαν να παρακολουθήσουν μαθήματα τα παιδιά των Χίμπα. Όμως αυτό δεν συμβαίνει καθώς πολύ λίγα παιδιά πηγαίνουν για μερικές μέρες και ύστερα εξαφανίζονται ίσως από φόβο μήπως και χάσουν κάτι περισσότερο από αυτό που θα κερδίσουν. Δεν ξέρω, πάντως σημασία έχει, αν και ίσως να ακούγεται λιγάκι παράξενο, ερχόμενος κανείς σε επαφή με τους ανθρώπους αυτούς, όσο μικρό και αν είναι το διάστημα αυτό, κερδίζεις σε εμπειρία και σε σοφία καθώς είναι μια μοναδική ευκαιρία να ανακαλύψεις πολλά πράγματα για τον ίδιο σου τον εαυτό που ίσως να ήταν πολύ βαθειά κρυμμένα σαν την σκόνη που σκάβουν οι γυναίκες Χίμπα για να βγάλουν στην επιφάνεια ώστε να γίνουν πιο ελκυστικές.
Ο χρόνος μας με τους Χίμπα τελειώνει και αποχαιρετώντας τους, τους ευχόμαστε να μπορούν να διατηρούν για πάντα την ελεύθερη επιλογή της δικής τους μοίρας.
Κείμενο: Tonia Bhatti
Φωτογραφία: Ijaz Bhatti
Φωτογραφία: Ijaz Bhatti
Εγγραφή: Τετ. 12/01/2011
Σύνδεσμος άρθρου
Σύνδεσμος άρθρου